Buildsight Monthly april 2016

1. Bouwconjunctuur
Ook bij de tweede berekening van het bruto binnenlandsproduct (bbp) door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over het
laatste kwartaal van 2015 komt men tot de uitkomst van 0,3 procent groei ten opzichte van het voorgaande kwartaal.

Daarbij blijft het algemene beeld van de economie aan het eind van vorig jaar hetzelfde. De groei is te danken aan de export en de
investeringen. Omdat bij de nieuwe berekening (op basis van uitgebreidere informatie) de groei in het tweede en het derde
kwartaal van 2015 met 0,1 procent naar boven is bijgesteld naar 0,2 procent, komt de groei over heel 2015 uit op 2,0 procent in
plaats van de eerder berekende 1,9 procent. Terwijl de aanpassing van het bbp beperkt bleef, blijkt de groei van het aantal banen in
het laatste kwartaal van vorig jaar aanzienlijk groter dan eerder gedacht. Er zouden 60 duizend banen bij zijn gekomen in
vergelijking met een kwartaal eerder. In eerste instantie ging men nog uit van een groei van 48 duizend banen. Desondanks is de
daling van de werkloosheid beperkt, omdat niet alleen de werkgelegenheid, maar ook het aanbod van arbeid groeit.
In het eerste kwartaal van 2016 blijft het beeld van de Nederlandse economie positief. Verdere verbetering van dat beeld blijft uit in
maart ten opzichte van een maand eerder, maar de meeste conjuncturele indicatoren liggen boven hun langjarige trend,
volgens het CBS. Tegenover de verdere groei van de investeringen, de export, de werkgelegenheid, het
producentenvertrouwen en de consumptie, staat een daling van het consumentenvertrouwen. In februari kwam het
consumentenvertrouwen uit op -4. Dit is het laagste punt in dertien maanden. Vooral over de economische situatie bestaan nu meer
zorgen dan voorheen. Deze verslechtering kan te maken met de recente faillissementen in de detailhandel en dreigende korting op
de pensioenen. Een meerderheid van de consumenten vindt het toch nog altijd een gunstige tijd voor grote aankopen. Bovendien is een score van
-4 in vergelijking met de scores tijdens de crisisjaren hoog te noemen. Terwijl het consumentenvertrouwen onder druk staat, bereikte het
vertrouwen van producenten binnen de industrie in maart het hoogste niveau in 9 maanden, omdat men hogere verwachtingen
heeft ten aanzien van de bedrijvigheid. In de hout - en bouwmaterialenindustrie is het vertrouwen het hoogst en komt in
maart uit op 12,9 procent. Vooral over de orderpositie is men in deze sector enthousiast.
De gunstige stand van de conjunctuur in Nederland legt een stevig fundament onder de positieve prognoses voor de economische
ontwikkeling in 2016 en 2017. De ramingen uit het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau (CPB) wijzen op
een groei van het bbp van 1,8 procent dit jaar en 2,0 procent volgend jaar. Deze groei is breed gedragen want alle
bestedingscategorieën dragen er volgens het CPB positief aan bij. Het beperken van de gaswinning heeft wel een negatief effect op
de economische groei en op de overheidsfinanciën. De positieve economische prognose wordt mogelijk gemaakt door gunstige
binnenlandse en buitenlandse omstandigheden. De groei van de wereldhandel en de economie in de eurozone zet zich voort en
door een stijging van de lonen in combinatie met een lage inflatie en de lastenverlichting, neemt de koopkracht aanzienlijk toe dit
jaar. Een verdere groei van de koopkracht in 2017 blijft echter beperkt. De nieuwe prognoses zijn minder positief dan die van een
kwartaal geleden. Bovendien zijn de onzekerheden omtrent de laatste prognoses door internationale ontwikkelingen toegenomen.
Zo zou een mogelijk de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie (“Brexit”) de onderlinge handel kunnen schaden.
Daarnaast dreigt het Schengenverdrag te sneuvelen onder druk van de vluchtelingenstromen en het internationale terrorisme.
Hierdoor zijn inmiddels nieuwe grenscontroles ingevoerd tussen landen binnen de Europese Unie, wat de handel belemmert. Ten
slotte zouden de negatieve gevolgen van de lage inflatie en de lage rente (onder andere voor banken en pensioenfondsen) de
economie kunnen schaden. Het recente rentebesluit van de Europese Centrale Bank (ECB), dat gepaard ging met de
aankondiging dat het opkoopprogramma wordt uitgebreid, leidde daarom tot de nodige controverse. In de Verenigde Staten zal men
dit jaar voorzichtiger zijn met het verhogen van de rente. Dit is mede een reactie op het nieuwe beleid van de ECB.
De Nederlandse bouwsector lijkt hier niet voor te hoeven vrezen, omdat het momenteel een van de best presterende sectoren is
binnen de Nederlandse economie en vooral afhankelijk is van binnenlandse ontwikkelingen. De lage hypotheekrente en het
vooruitzicht dat deze voor langere periode laag zal kunnen blijven, geven de woningmarkt vleugels. Hierdoor zullen de investeringen
in woningen de komende jaren kunnen blijven groeien. Deze groei zal volgens het CPB geleidelijk afzwakken. Dat is vooral het gevolg
van een afnemende groei van de woningbouw. De vergunningverlening voor de bouw van nieuwe woningen is daarvan al een voorbode.

In januari en februari van dit jaar werden er 29 procent minder nieuw te bouwen woningen vergund dan in
dezelfde maanden van vorig jaar. Ook binnen de utiliteitsbouw staat de vergunningverlening dit jaar onder druk. Omdat februari
een goede bouwmaand was, waarin nauwelijks sprake was van winterse omstandigheden, lijken de orderportefeuilles van
aannemers binnen de woningbouw sneller leeggelopen dan dat er nieuwe opdrachten aan werden toegevoegd. Hierdoor kromp de
gemiddelde woningbouwportefeuille met een halve maand naar 8 maanden. Ook de utiliteitsbouwportefeuille werd dunner en ging
van 7,5 naar 7,4 maanden. Dit blijkt uit de conjunctuurmeting in de bouwnijverheid van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB).

2. Woningbouw
De woningbouw heeft in 2015 een flinke toename laten zien. Volgens de laatste gegevens van het CBS zijn de investeringen in
woningen vorig jaar met 26,9 procent toegenomen. Voor dit jaar en volgend jaar voorziet het CPB een groei van de investeringen in
woningen van respectievelijk 7,7 en 4,1 procent. Dat is aanzienlijk minder dan waar het EIB van uitgaat, maar ook het EIB gaat uit van
een vertraging van het groeitempo. De gunstige woningbouwprognoses hangen sterk samen met de aanhoudend
positieve ontwikkeling van de woningmarkt in Nederland. Ook dit jaar overtreft de woningmarkt de verwachtingen als het gaat om het
aantal verkopen en de huizenprijzen. In de eerste maanden van dit jaar zijn er volgens het Kadaster en het CBS 27 procent meer
bestaande koopwoningen verkocht dan in dezelfde periode een jaar geleden. Hierbij stegen de prijzen met circa 4 procent wat
vergelijkbaar is de prijsstijging die begin 2008 aan de orde was. Het aantal verkopen in de laatste 12 maanden ligt in februari 2016 voor
het eerst sinds december 2008 weer boven 183.000 woningen. Hoewel er in alle provincies een stijging is te zien van het aantal
verkopen is die in Noord -Holland en Utrecht het grootst. Alleen in deze provincies werden er in 2015 meer bestaande woningen
verkocht dan in het jaar 2008. Door de lage hypotheekrente zal de woningmarkt in Nederland kunnen blijven floreren.
De lage rente maakt de woningmarkt echter ook kwetsbaar voor een rentestijging. Bovendien draagt de
lage rente bij aan een stijging van de huizenprijzen en mogelijk aan de luchtbel die daarin zou kunnen ontstaan. De hogere prijzen
dreigen ook de betaalbaarheid van koopwoningen onder druk te zetten. Dit is een van de redenen waarom is besloten om de grens
voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) niet te verlagen. Op dit moment mag de hypotheek niet hoger zijn dan 245.000 euro om
in aanmerking te kunnen komen voor de NHG. Het was de bedoeling om dit bedrag per 1 juli te verlagen naar 225.000 euro.
Daarmee zou de woningprijs maximaal 212.264 euro kunnen bedragen, omdat de bijkomende kosten ook gefinancierd worden
uit de NHG -hypotheek. Dat is een stuk lager dan de gemiddelde huizenprijs. In februari lag de gemiddelde huizenprijs namelijk op
bijna 235.000 euro. Door af te zien van de verlaging kan een woning van 231.132 euro gekocht worden met een hypotheek met
NHG. Vanaf januari 2017 zal de NHG -grens weer meegroeien met de gemiddelde huizenprijs. Zoals voor de crisis op de woningmarkt
het geval was. Omdat meer huizen nu met NHG gefinancierd kunnen blijven worden, zal de koopwoningmarkt bereikbaar blijven
voor meer huishoudens, wat de vraag naar koopwoningen zal ondersteunen.

3. Utiliteitsbouw
Net als in de woningbouw vertoont ook in de utiliteitsbouw de vergunningverlening voor nieuwbouw krimp in de eerste twee
maanden van dit jaar. Deze daling doet zich voor bij de geplande nieuwbouw voor de marktsector en bij de geplande nieuwbouw
voor de budgetsector. De totale bouwsom van de in de laatste twaalf maanden verleende nieuwbouwvergunningen is hierdoor
gedaald tot onder het niveau van 3 miljard euro. Ook het aantal vergunningen is gedaald. Dat geldt in mindere mate voor het
bouwvolume (in kubieke meters) omdat in de marktsector nog altijd 42 miljoen kubieke meter gebouwd (gaat) worden voor de totale
bouwsom van 2,1 miljard euro die in de laatste twaalf maanden werd vergund. Dit volume zit hem grotendeels in hallen en loodsen
voor logistieke dienstverleners. Dit soort objecten worden in veel gevallen voor de markt ontwikkeld en gebouwd. In andere sectoren
is het herstel van de utiliteitsbouw hooguit fragiel te noemen. Vooral in de agrarische sector staat de nieuwbouw onder druk. Als
gevolg van de ingevoerde fosfaatrechten voor de melkveehouderij zal de melkveestapel de komende twee jaar met 8 procent moeten
krimpen om weer aan de regels voor de productie van fosfaat in mest te voldoen. Omdat de melkprijs laag is, dreigt een pijnlijke
sanering. Ook de varkenshouderij hangt een sanering boven het hoofd als er geen manier wordt gevonden om de afzet van varkensvlees te
vergroten waardoor de prijs ervoor zich kan herstellen. Brancheverenigingen buigen zich momenteel over een plan voor
de sector, terwijl sommige provincies ook onderhandelen met varkenshouders over een beperking van de impact van hun
bedrijven op de (natuurlijke) omgeving. De Rijksoverheid houdt zich voorlopig nog afzijdig. De Rabobank heeft aanzienlijke kredieten
uitstaan in de agrarische sector en is daarom wel betrokken. Mogelijk kan er geleerd worden van de ervaringen van deze bank
in de glastuinbouw, een sector die er na een moeilijke periode weer bovenop is gekomen.
De leegstand van kantoren groeit niet langer. Dit is niet het gevolg van een toename van het kantoorvloeroppervlak dat in gebruik is.
Dat krimpt namelijk nog altijd. De leegstand is gestabiliseerd dankzij de transformatie of sloop van leegstaande kantoren. Dit
blijkt nu ook uit de analyses van vastgoedadviseur JLL, die waarschuwt voor te veel nieuwbouw. Alleen daar waar behoefte is,
zou nog nieuwgebouwd moeten worden. ABN AMRO ziet niet alleen in er iets moet gebeuren aan de leegstand van kantoren,
maar ook dat veel kantoren verduurzaamd moeten worden en helpt haar vastgoedklanten daar nu actief bij en reserveert daarvoor 1
miljard euro.

4. Actualiteit
De lage hypotheekrente en de waarschijnlijke verdere daling ervan, leiden tot een steeds grotere roep om
rentemiddeling onder huishoudens die nog in hun rentevaste periode zitten van hun hypotheek. Bij rentemiddeling
wordt het hypotheekcontract opengebroken voordat de rentevaste periode is verstreken. De rente wordt
dan opnieuw vastgesteld en de boete die moet worden betaald voor het openbreken van het hypotheekcontract
wordt daarin opgenomen. De oorspronkelijke rente wordt dus gemiddeld met de actuele (lagere) hypotheekrente en
de boete wordt uitgesmeerd over een langere periode. Steeds meer hypotheekverstrekkers bieden dit aan. Enkele
grote banken zullen dat medio dit jaar ook gaan doen. Rentemiddeling zorgt voor lagere vaste lasten en kan
daardoor bijdragen aan een verdere groei van de consumptie. In maart werd duidelijk dat minister Blok onvoldoende
draagvlak heeft voor het indienen van zijn wetsvoorstel Kwaliteitsborging Bouw. Met dit wetsvoorstel zou geregeld
moeten worden dat de markt verantwoordelijkheid neemt voor de bouwkwaliteit. Volgens minister Blok is deze taak
de gemeenten boven het hoofd gestegen en schiet de handhaving in het huidige stelsel tekort. Het lijkt er echter
op dat de Tweede Kamer langer zal moeten wachten op het wetsvoorstel, omdat de kosten om te kunnen bouwen te
hoog zouden oplopen en het wetsvoorstel te ingewikkeld zou zijn. Daarom moet er een nieuw compromis bereikt
worden met de belangbehartigers uit het bouwveld en dat zou nog lang op zich kunnen laten wachten.
De wet Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) is al wel aangenomen en treedt waarschijnlijk deze maand
in werking. De nieuwe wet schrijft voor dat gemeenten en provincies een verordening VTH vastgesteld moeten
hebben. De wet zou de kwaliteit en samenwerking bij de uitvoering en handhaving van het omgevingsrecht (Wabo)
door de 29 zogenaamde omgevingsdiensten moeten bevorderen en voorziet het stelsel van omgevingsdiensten
van een wettelijk kader. Dit alles staat los van de bouwkwaliteit, maar raakt er wel aan, omdat elke
vergunning om te kunnen bouwen aangevraagd moet worden bij een omgevingsdienst. Uit gegevens van het platform
Opnieuw Thuis is gebleken dat er dit jaar te weinig woningen beschikbaar komen voor erkende vluchtelingen.
Alleen al in februari zouden er 1.200 woningen te weinig beschikbaar zijn gekomen.
Hierdoor is er een gebrek aan doorstroming binnen de asielzoekerscentra en te weinig ruimte voor nieuwe asielzoekers.
Het is de taak van het platform om de regering te adviseren bij de huisvesting van vluchtelingen.
Er wordt geconcludeerd dat de huidige aanpak nog te weinig oplevert. De aanpak zou daarom geïntensiveerd
moeten worden. Daarbij zal dus ook nadrukkelijker gekeken moeten worden naar het realiseren van nieuwe woonruimten
voor zogenaamde statushouders.


Het CPB heeft in maart een bijdrage geleverd aan de discussie over de hoge hypotheekschuld in Nederland in
relatie tot het aanzienlijke pensioenvermogen. Het CPB ziet wel mogelijkheden om daarin tot een beter evenwicht te
komen, maar constateert dat daar ingrijpende stelselwijzingen voor nodig zijn. Om op een goede manier te kunnen blijven voorzien
in de vraag naar woningen in Nederland zoeken regionale overheden steeds vaker de samenwerking met elkaar.
Hierbij gaat het om het ontwikkelen van nieuwe woningbouwlocaties, het opvangen van bevolkingskrimp,
het invullen van de ambitie om binnenstedelijk te bouwen, enzovoort. De grote steden doen dat vaak in het kader van
het programma Agenda Stad van de landelijke overheid. Zo sloten in maart zeven gemeenten in de Zuidelijke Randstad
een zogenaamde City Deal ‘Binnenstedelijk Bouwen en Transformatie’ met het Rijk, de Provincie Zuid-Holland,
Bouwend Nederland, Vastgoed Belang, Vereniging Deltametropool, Neprom, IVBN, Watertorenberaad en BNG
Bank. Deze City Deal moet het mogelijk maken om tot 2030 230.000 extra woningen te realiseren om de
bevolkingsgroei op te kunnen vangen. Een belangrijk deel daarvan zal gerealiseerd moeten worden door de
herontwikkeling van leeggekomen gebieden en gebouwen. Daarom hebben de zeven gemeenten ieder een eigen
transformatieopgave oppgesteld die ze willen volbrengen met deze City Deal.

Wilt u maandelijks op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen? Neem dan een abonnement op de Buildsight Monthly en ontvang begin van iedere maand (met uitzondering van juli en januari) de Monthly in uw mailbox. Een jaarabonnement kost € 99,-. Voor meer informatie of aanmelden stuurt u een mailtje naar This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Contactgegevens

Adres

Buildsight b.v.
Sint Jansstraat 3-5
5211 DL ’s-Hertogenbosch
+31(0) 732 060 130
info@buildsight .nl

Google Maps

Ons pand

Algemene voorwaarden en Sitemap

Algemene voorwaarden

Algemene voorwaarden

Algemene voorwaarden

bekijk de algemene voorwaarden in de pdf

Sitemap

Sitemap

Sitemap

SITEMAP Over Buildsight Wat doet Buildsight? Wie is Buildsight? Buildsight werkt voor Producten & Diensten Marktinformatie Renovatie Marktinformatie Nieuwbouw Marktonderzoek Lezingen & presentaties Buildsight Monthly Nieuws Bouwproject van de maand Updates Persberichten Blog Contact BSX Internationaal Inlog klanten